Parafie

Parafia św. Mikołaja

Msze Św.

Msze Św. w niedziele:
godz. 11:00 (Kaława); godz. 9:00 (Boryszyn); godz. 11:00 (Kęszyca); godz. 11:00 (Nietoperek); godz. 8:00 (Szumiąca); godz. 9:30 (Wysoka)

Msze Św. w dni robocze:
godz. 18:00 (Kaława); godz. 16:30 (Boryszyn)

Msze Św. w święta zniesione:
godz. 18:00 (Kaława)

Księża

• ks. Zbigniew Conder SDB - Proboszcz
• ks. Stanisław Kwiatkowski SDB - Duszpasterz

Kościoły

• Świętego Mikołaja - Kaława
• Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny - Boryszyn
• Świętego Marcina - Kęszyca
• Podwyższenia Krzyża Świętego - Nietoperek
• Świętego Józefa - Szumiąca
• Świętej Barbary - Wysoka

Historia parafii

Kaława jest to wieś o metryce średniowiecznej, wzmiankowana w źródłach w 1257 r., kiedy to książę Przemysław I nadał klasztorowi paradyskiemu immunitet i zezwalał na lokacje wsi na prawie niemieckim, w tym Calava. Historyczne nazwy miejscowości występujące w przekazach źródłowych to: Kalow (1307 r.), Kalo (1412 r.), Kalewi(1443 r.), Calawa (1508 r.), Calaua (1510 r.), Kalawa (1528 r.), Caliawa (1663 r.), Kalaw – od 1790 r., niem. Kalau. Nazwa wsi ma charakter topograficzny i pochodzi od słowa kał – błoto. W 1307 r. świadkiem układu w Chycinie był sołtys Herman z Kaławy, co potwierdza fakt wcześniejszej lokacji wsi. W 1460 r. król Kazimierz Jagiellończyk ustalił dla Kaławy wymiar ciężarów i świadczeń na rzecz zamku w Międzyrzeczu. W 1508 r. pobór podatkowy objął 28 łanów i karczmę, wg innego wykazu – 26 łanów i karczmę, a sołtys posiadał 3 łany i płacił tylko wiaderunki wojenne. W 1563 r. pobór płacono od 25 łanów kmiecych, 2 łanów sołeckich, 1 łana lennego oraz 8 komorników. W 1580 r. opat płacił pobór podatkowy od 29 łanów, a od 10 zagrodników, 2 rzemieślników i 8 komorników. Jak widać, w XVI wieku była to duża i zamożna wieś. Mimo, iż była to wieś klasztorna to w okresie reformacji znalazła się pod silnym wpływem luteranizmu, m.in. w poł. XVI wieku kościół przejęli protestanci, w 1596 r odzyskany przez katolików i odtąd plebanami byli paradyscy cystersi. Wg lustracji dóbr duchowych z 1790 r. we wsi odnotowano: 26 gospodarstw chłopskich, 5 zagrodniczych, 7 komorniczych, 1 rzemieślnika. W 1796 r., po trzecim rozbiorze Polski, rząd pruski przejął wszystkie dobra kościelne na rzecz panującego; odtąd wieś podlegała urzędowi w Starym Dworze. W 1837 r. we wsi odnotowano 50 domów mieszkalnych i 371 mieszkańców. Ok. 1880 r. we wsi było 61 domów, w których mieszkało 452 mieszkańców (w tym 421 katolików); we wsi znajdowały się dwa, większe gospodarstwa (180 i 71 ha). Oprócz gościńca na trasie Skwierzyna – Świebodzin, w 1909 r. wybudowano linię kolejową z Międzyrzecza do Toporowa oraz uruchomiono urząd pocztowy. W 1919 r. wieś liczyła 738 mieszkańców, w 1925 r. – mieszkańców, w 1939 r. – 713 mieszkańców. Historia kościoła. Kościół parafialny w Kaławie ufundowany został przez cystersów paradyskich zapewne już w 2 poł. XIII wieku. Źródła archiwalne wzmiankują tę świątynię od 1435 r., kiedy to wymieniony został ówczesny pleban Michał. W kolejnych dokumentach podane zostały imiona następnych proboszczów: w latach 1455–56 – Bartłomieja; w 1456 r. – Mikołaja Tile a Tila; w 1470 r. – Jana; w 1507 r. – Marcina. W 1510 r. kościół ujęty był w spisie Liber Beneficiorum. W okresie reformacji kościół znalazł się również pod silnymi wpływami luteranizmu. W 1543 r. pleban Maciej odprzysiągł się przed biskupem od błędów Marcina Lutra i pozostał na probostwie, ale wkrótce kościół ten i tak opanowali protestanci. W 1596 r. kościół został odebrany innowiercom i odtąd był obsługiwany przez cystersów paradyskich. Murowanemu kościołowi towarzyszyły okazałe domostwa plebani, uposażonej w 2 łany i meszne. Od 1603 r. do parafii przyłączono świątynię w Wysokiej. Wizytacja Braneckiego z 1640 r. podaje: Wieś Kalawa opatów cysterskich posiada kościół parafialny, murowany poświęcony na cześć Boga Wszechmogącego i św. Mikołaja, biskupa i wyznawcy, kolacyi opatów paradyskich. Podczas szwedzkiego potopu w 1655 r. kościół kaławski został złupiony i spalony przez Szwedów. Odbudowa świątyni – w kilka lat później – przeprowadzona został z polecenia Edmunda Zagorowa opata paradyskiego; z kolei wg Kohtego kościół kaławski odbudowany miał zostać przez opata Kazimierza Szczyrkę (1668 – 1699), na bazie budowli gotyckiej. Po raz kolejny świątynia uległa pożarowi w 1733 r.; natychmiastową odbudowę (l. 30. XVIII w.) zalecił opat paradyski Józef Gorczyński. Po ukończeniu prac budowlanych kościół wyposażono w nowe, stylowe wyposażenie (ołtarz, ambonę, organy i ławki) oraz dzwony. Malowidła przypominały podobne obrazy w pocysterskim kościele w Obrze, które mogły wyjść spod pędzla malarza Bykowskiego. Dzwony wykonane przez dwóch ludwisarzy: w 1739 r. przez Christiana Heinricha Witte z Poznania ; w 1740 r. przez mistrza Caspara Koerbera z Wrocławia. W I poł. XIX wieku barokowy, dwuprześwitowy hełm wieży zastąpiono zwieńczeniem ostrosłupowym. W tym samym okresie wymieniono więźbę dachową korpusu nawowego, obniżając przy tym wysokość dachu (świadczą o tym zachowane ślady na wieży), a pierwotne sklepienie nawy zastąpiono deskowym stropem krążynowym. Protokół wizytacyjny stwierdzał, że świątynia znajdowała się wówczas w bardzo złym stanie technicznym, m.in. ściana południowa odchylona była od pionu i wymagała podparcia, zaś pokrycie dachowe nadawało się do wymiany. Wyposażenie kościoła było ubogie i mało okazałe. We wnętrzu znajdowały się trzy ołtarze, z których główny wykonany był z drewna i pomalowany na biało (w tym mensa murowana). Nad ołtarzem umieszczony był obraz patrona świątyni – św. Mikołaja. Pośrodku mensy znajdowało się cyborium, a nad nim obraz Mater Dolora – bez większych wartości artystycznych. Na ołtarzu głównym stało 6 świeczników cynowych, być może były to – wspomniane przez Kohtego – świeczniki z klasztoru w Paradyżu, datowane na 1764 r. W ołtarzu bocznym po stronie Epistoły znajdował się obraz św. Floriana („źle malowany”); w drugim ołtarzu bocznym – obraz św. Agaty; oba ołtarze nie były konsekrowane, choć w mensach znajdowały się portatile do umieszczenia relikwii. Przy zakrystii ustawiona była ambona z baldachimem, dostępna bezpośrednio z zakrystii. Przy balustradzie (balaskach), przed ołtarzem głównym, przymocowane były dwie latarnie procesyjne, a przy ławkach cztery chorągwie procesyjne. Pośrodku kościoła wisiał świecznik – korona ze szkła i cynku. Z boku, przy ołtarzu św. Floriana stała chrzcielnica – drewniana, marmoryzowana i złocona. Empora muzyczna była murowana, malowana na biało i wsparta masywnymi filarami o przekroju ośmiobocznym; na emporze znajdowały się ośmiorejestrowane organy. We wspomnianym wyżej protokole lustracyjnym zawarte były wnioski co do remontu; ich realizacja rozłożona została w czasie, w okresie od lat 60. do 80. XIX wieku. W latach 1864–67 przygotowane zostały inwentaryzacje, plany i kosztorysy. Niezależnie od prac naprawczych zamierzano obiekt rozbudować (przedłużyć) w kierunku wschodnim o ok. 700 cm, dublując istniejące rozwiązanie, w którym prezbiterium flankowane jest dwoma pomieszczeniami. Plany rozbudowy zostały zaniechane; jedynie w latach 70. XIX wieku wzmocniono ściany kościoła dobudowując m.in. przypory przy osłabionej ścianie południowej. W następnych zajęto się odnowieniem wnętrza: w 1884 r. murowaną emporę zastąpiono nową, drewnianą; sukcesywnie zaczęto wprowadzać nowe wyposażenie świątyni, wykonane zgodnie z ówczesnymi, neogotyckimi trendami stylistycznymi. W okresie międzywojennym parafia kaławska weszła w skład Prałatury Pilskiej, a po 1945 r. Administracji Apostolskiej w Gorzowie Wlkp,; następnie (od 1972 r.) w diecezji Gorzowskiej, a od 1995r. – Diecezji Zielonogórsko–Gorzowskiej. Po II wojnie światowej kościół był kilkakrotnie remontowany. W latach 60. ściany obwodowe wzmocniono ankarami, w tym też czasie ściany otrzymały nowe tynki zewnętrzne. Około roku 1960 r. wymieniono obrazy w ołtarzach głównym i bocznych. W 1978 r. stare okna drewniane zastąpiono nowymi oraz przełożono pokrycie dachu. W 1986 r. hełm wieży pokryto blachą ocynkowaną (uprzednio był łupek).

Zdjęcia