Parafie

Parafia Świętego Mikołaja

Msze Św.

Msze Św. w niedziele:
godz. 10:30 (Mycielin); godz. 9:00, godz. 13:00 (Długie)

Kościoły

• Świętego Mikołaja - Mycielin
• Świętej Anny - Długie

Historia parafii

Mycielin (niem. Mezlin, później Metschlau) jest starą słowiańską osadą, a nazwa wsi wspomniana była już w latach 1290 i 1296. W pierwszej połowie XIII wieku nadano mu prawa niemieckie. Lennym właścicielem Mycielina w roku 1417 był ród Knobelsdorffów. Od 1433 roku aż do XVIII wieku władała wsią rodzina Haugwiczów, następnie należała ona do rodzin Studenitz, Stosch oraz Niebelschlitz. Po II wojnie światowej w Mycielinie zamieszkali Polacy pochodzący z Berezy Kartuskiej na Białorusi, która do 1945 roku była miastem polskim. Wieś Mycielin znajduje się obecnie w powiecie żagańskim. Administracyjnie przynależy do gminy Niegosławice. Według Urzędu Gminy Niegosławice w nim dzisiaj mieszka 380 mieszkańców. A jego obszar położony jest u podnóża wyniesienia polodowcowego zwanego Górami Dalkowskimi. Wzgórza te, w pobliżu miejscowości Dalków, osiągają swą najwyższą wysokość 230m. n.p.m. U stóp tych wzgórz powstało wiele małych miejscowości. W pobliżu zaś ważnego szlaku prowadzącego przez Bóbr powstały takie miasta, jak: Kożuchów, Nowe Miasteczko, Nowogród Bobrzański i inne. Wieś Mycielin położona jest na północno-wschodnim skraju Borów Dolnośląskich, w polodowcowej niecce, pokrytej w większej części bagiennymi torfowiskami. W pobliżu Mycielina przebiegał przed II wojną światową ważny szlak handlowy, prowadzący z Poznania przez Głogów do Miśni - miasta powiatowego w południowo-wschodniej części Niemiec, w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno. 1. Kościół pod wezwaniem świętego Mikołaja w Mycielinie Kościół parafialny pw. Św. Mikołaja w Mycielinie jest cennym przykładem z grupy średniowiecznych kościołów kamiennych w typie wiejskim. Wyróżnia się licznymi zabytkowymi elementami wystroju i wyposażenia. Powstał pod koniec XIII wieku. Świątynia była wzmiankowana również w dokumencie z 1376 roku przez kardynała Jana od św. Marka. Kościół w Mycielinie w obecnym kształcie jest kamienno-ceglaną budowlą. Kościół ten należy do grupy świątyń, które miały wysokie drewniane koleby nakrywające prezbiterium. Kościół powiększono w późnym średniowieczu o wieżę, dostępną z zewnątrz. W tym też czasie przekształcono część prezbiterialną, podwyższono mury i obniżono dach, a we wnętrzu koleba została zastąpiona sklepieniem sieciowym. W XVII i XVIII wieku wzniesiono zakrystię, przedsionek oraz kaplicę grobową. W 1882 roku została przebudowana wieża i nadano jej wówczas zwieńczenie, jakie istnieje do dnia dzisiejszego. Ogrodzenie świątyni z drewnianego zostało w końcu XV wieku zmienione na kamienne mury. W XVI wieku w pasmo murów wstawiono wieżę obronną, której resztki przetrwały do dziś. Kościół jest usytuowany na wzniesieniu, w północnej części wsi, w rozwidleniu dróg do Nowego Miasteczka i Długiego. Plac kościelny otoczony jest kamiennym murem zamykającym się w owal. Od północnego wschodu do posesji kościelnej przylegają tereny podworskie z folwarkiem. Kościół jest budowlą murowaną z kamienia polnego i cegły na zaprawie wapiennej, we wnętrzu jest otynkowany. Na zewnątrz tynki piaskowo-wapienne pokrywają elewacje zakrystii i kaplicy-mauzoleum. Plan kościoła tworzą prostokątna nawa oraz węższe od niej i krótsze prostokątne prezbiterium. Do niego przylegają - zakrystia (od północy) i kruchta od południa, a do nawy przylega wieża (od zachodu) i kaplica-mauzoleum (od północy). Kościół reprezentuje architekturę gotycką. Budowla jest orientowana. Poszczególne części nakryte są dachami dwuspadowymi, z wyjątkiem zakrystii zamkniętej dachem pulpitowym. Nieotynkowane kamienne elewacje są na fragmentach wykończone w cegle. Oskarpowana wieża zwieńczona jest neogotyckimi szczytami. Zachowały się też dwa pierwotne portale ostrołukowe oraz okna szczelinowe we wschodniej i północnej ścianie prezbiterium. Nawa przykryta jest drewnianym stropem z XVI w., a prezbiterium sklepieniem sieciowym. Nad kaplicą znajduje się sklepienie kolebkowe z lunetami, zakrystia i kruchta są przesklepione kolebkowo. Z oryginalnego wystroju i wyposażenia zachowała się gotycka polichromia, trzy ołtarze późnogotyckie, w tym ołtarz główny - dzieło Mistrza Ołtarza z Gościszowic, kamienna chrzcielnica z XVI w., drewniana figura Matki Boskiej z XV w., krucyfiks z początku XVI w. oraz ambona z XVII w. Wyjątkowo liczne zabytkowe wyposażenie kościoła dopełnia zespół renesansowych i barokowych epitafiów. Na elewacjach kaplicy grobowej znajdują się kamienne płyty nagrobne z XIX w. W murze otaczającym kościół przetrwały relikty wieży obronnej z ok. 1600 roku. 2. Ołtarz główny w kościele parafialnym w Mycielinie W literaturze łączony jest on z dziełami Mistrza Ołtarza z Gościszowic (Meister des Giessmannsdorferaltars), anonimowego mistrza, którego warsztat snycersko-malarski zaopatrywał kościoły północno-zachodniego Śląska i Łużyc. Siedzibą tego warsztatu był zapewne Żagań. Czołowe dzieła jego warsztatu datowane są na czas pomiędzy 1499 i 1510. Wstępna analiza stylowa, szczególnie części malowanych, pozwala ustalić czas powstania poliptyku na około 1520. Ołtarz główny reprezentuje typ późnogotyckiego ołtarza szafiastego; jest to tryptyk z rzeźbioną szafą środkową, płaskorzeźbionymi awersami i malowanymi rewersami niegdyś ruchomych skrzydeł. Wykonany został z drewna lipowego. Szafa środkowa, awersy skrzydeł oraz predella zostały ozdobione złoceniem i srebrzeniem oraz polichromią temperową. Szafa ołtarza umieszczona jest na predelli o kształcie leżącego prostokąta; środek predelli wypełnia grupa rzeźbiarska. Części rzeźbione są polichromowane i złocone. Podobnie jak część środkowa, kwatery awersów zwieńczone są ażurową, złoconą dekoracją maswerkową wspartą na cienkich kolumienkach. Profilowane ramy skrzydeł ołtarzowych również pokryte są złoconą dekoracją ornamentalną. Na awersach ruchomych skrzydeł bocznych, podzielonych poziomo na dwie kwatery znajdują się płaskorzeźbione sceny z życia Matki Boskiej, tzw. radości Marii: Zwiastowanie, Nawiedzenie, Narodzenie, Hołd Trzech Króli. Rewersy skrzydeł tryptyku o kształcie stojących prostokątów również zostały podzielone w połowie wysokości poziomymi listwami na dwie prostokątne kwatery. Umieszczono w nich cztery malowane sceny z legendy św. Mikołaja Biskupa - Narodzenie, Dar dla trzech dziewic, Uratowanie trzech więźniów, Uwolnienie trzech książąt. 3. Gotycki Ołtarz Boczny pw. Św. Anny Samotrzeć Poliptyk św. Anny od początku przeznaczony był jako dekoracja ołtarza bocznego w kościele św. Mikołaja w Mycielinie. Własną kameralnością i ograniczonością użytych środków formalnych w dwóch kolejnych odsłonach ukazuje niebiański świat wartości i cnót. Przenika się w nim długa tradycja kształtowania się formy eksponowania treści teologicznych. Skonwencjonalizowany i zharmonizowany układ pomiędzy przedstawieniem rzeźbiarskim a malarskim, w obrębie jednej nastawy w przypadku poliptyku św. Anny już jest prawdziwie dojrzały. Badacze niemieccy włączyli poliptyk św. Anny do kręgu dzieł anonimowego warsztatu Mistrza ołtarza z Gościszowic. Retabulum św. Anny Samotrzeć zostało umieszczone na południowym bocznym ołtarzu w kościele parafialnym. Istniejący tam ołtarz szafiasty, penaptyk, charakterystyczny dla nastaw końca XV i pierwszej połowy XVI wieku na Śląsku, na predelli, bez zwieńczenia, rzeźbiony, deski skrzydeł bocznych malowane. Scena główna uroczystego otwarcia jest trzypostaciowa. Całość przedstawienia w typie Santa Coversazione. Figury na tle złotej tkaniny z wytłaczanym w zaprawie ornamentem roślinnym, z motywem winnej latorośli, na wysokości stylizowanej na kotarę. Za głowami świętych złota aureola z wytłaczanym w zaprawie imieniem postaci. Scena zwieńczona baldachimem w postaci maswerkowego ornamentu, utworzonego ze spiralnych zwojów suchych pnączy. Skrzydła drugiego otwarcia są malowane. Awersy dwukwaterowe, z przedstawieniami Męki Pańskiej. Zachowały się w lewym skrzydle sceny: Pojmania i Spotkania z Weroniką, w prawym skrzydle: Koronowanie cierniem i Ukrzyżowanie. Na rewersach skrzydeł scena Nawiedzenia. Na lewym skrzydle Maria, na prawym zachowana w szkicu sangwiną św. Elżbieta. 4. Gotycki ołtarz boczny pw. Ostatniej Wieczerzy z 1520r Ołtarz boczny kościoła parafialnego, reprezentuje typ późnogotyckiego ołtarza szafiastego, jest to pentaptyk o dwóch parach ruchomych skrzydeł. Poliptyk jest dziełem snycersko-malarskim. Szafa środkowa oraz awersy skrzydeł wewnętrznych są wypełnione pełnofigurowymi przedstawieniami rzeźbiarskimi; natomiast rewersy skrzydeł wewnętrznych oraz awersy i rewersy skrzydeł zewnętrznych są dziełem malarza. Szafa ołtarza umieszczona jest na predelli o fantazyjnym wykroju boków, w kształcie połowy pięcioliścia. Środek predelii wypełnia grupa rzeźbiarska. Części rzeźbione są polichromowane i złocone. Podobnie jak część środkowa, malowane kwatery skrzydeł zwieńczone są półkolistymi łukami o obniżonej strzałce; przyłącza wypełnia złocony ornament tłoczony w zaprawie. Profilowane ramy skrzydeł ołtarzowych również pokryte są złoconą dekoracją ornamentalną. Niestety, pierwotne zwieńczenie ołtarza, dopełniające program ikonograficzny nastawy, nie zachowało się do naszych czasów. Poliptyk w Mycielinie jest nastawą o niezwykle rzadkiej ikonografii w sztuce ziem polskich. W szafie środkowej znajduje się rzeźbiona w głębokim reliefie scena Ostatniej Wieczerzy z umieszczonym pośrodku Chrystusem, zasiadają Apostołowie w nieco sztywnych pozach wokół stołu, na którym stoją naczynia do picia, talerze oraz półmisek z barankiem. Jedynie św. Jan opiera swoją głowę na blacie stołu, na wysokości piersi Chrystusa. Grupa rzeźbiarska została umieszczona na złotym tle ozdobionym tłoczonym w zaprawie ornamentem o motywie owocu granatu. Tło dla głowy Chrystusa stanowi kolisty nimb z napisem w otoku: "IESVS CRISTVS", odciśnięty w zaprawie. Podstawę tego przedstawienia stanowi rodzaj niskiego cokołu wypełnionego poziomym prętem, wokół którego owija się wić suchego akantu. Całość ujęta jest arkadą zamkniętą łukiem półkolistym o obniżonej strzałce, wypełnioną ażurową wicią roślinną, o motywie suchego akantu uwydatniająca się na ciemnoniebieskim tle. Na awersach skrzydeł ołtarza przy tak zwanym pierwszym otwarciu po bokach sceny głównej widzimy całopostaciowe rzeźbione w głębokim reliefie przedstawienia świętych. Na skrzydle lewym (od patrzącego) - św, Wincenty i św. Jodok, na skrzydle prawym - św. Marcin i św. Roch. Święci ci stoją na niskich profilowanych cokołach-postumentach, na tle draperii o ciemnoczerwonym zabarwieniu oraz złoconej części górnej kwatery. Dolne części pola awersów skrzydeł bocznych, poniżej przedstawień świętych, zajmują prostokątne płyciny wypełnione ażurową wicią suchego akantu. Natomiast święci parami zostali ujęci arkadami o cienkich kolumienkach, z kielichowymi kapitelikami i archiwoltami utworzonymi z dwóch krzyżujących się wici suchego akantu, analogicznymi do tych w płycinach dolnych. Podobnie jak przedstawienie w szafie środkowej, równie niezwykła w swoim ujęciu jest rzeźbiona w głębokim reliefie scena w polu predelli ołtarza. Ukazane tu zostało Pożegnanie Chrystusa z Marią, scena która nie znajduje oparcia w tekście żadnej z czterech Ewangelii i niezwykle rzadko ukazywana jest w ikonografii Pasji Chrystusa czy scen z życia Marii. 5. Krucyfiks z początku XVI wieku Na ścianie północnej nawy kościoła parafialnego zawieszony jest krucyfiks w postaci drewnianej rzeźby Chrystusa Ukrzyżowanego. Chrystus rozpięty jest na krzyżu, z głową odchyloną do tyłu i twarzą zwróconą ku górze, z dość wysoko uniesionymi ku górze rękami i uniesionymi barkami. Dłonie przybite są do krzyża na znacznie wyższym poziomie niż głowa, przez co głowa robi wrażenie wciśniętej między ramiona. Stopy założone są prawa na lewą i przybite jednym gwoździem. Ciało Chrystusa zostało przedstawione poprawnie anatomicznie, z wyraźnie uwypuklone muskulaturą, napięciem mięsni i ścięgien. Snycerz podkreślił również nabrzmiałe żyły. Chrystus został przedstawiony w dramatycznym momencie śmierci, co sugerują wpółotwarte oczy, wzrok skierowany ku górze i otwarte usta. Widoczna w dużym skrócie trójkątna twarz Chrystusa o długim nosie, zapadniętych policzkach i wąskich, jakby rozciągniętych oczach, z uniesionymi ku górze łukami brwiowymi, okolona jest krótkim kędzierzawym zarostem i dwoma puklami długich włosów, spływającymi na obojczyki spod korony cierniowej. Korona cierniowa wykonana jest z gałązek z cierniami. Karnacja ciała utrzymana jest w tonacji naturalnej z plamkami krwi oraz z raną w lewej piersi. Biodra Chrystusa okryte są skąpym białym perizonium przewiązanym sznurem. Jeden koniec materii zwiesza się poniżej węzła pionowo w dół, przy prawym udzie. Nad głową Chrystusa, na pionowej belce krzyża umieszczono biały titulus w formie banderoli o zwiniętych końcach, z czarnymi literami: INRI. 6. Drewniana figura Matki Boskiej Bolesnej z XV wieku W półkoliście zamkniętej niszy, w ścianie północnej kościoła umieszczona jest obecnie drewniana, polichromowana rzeźba Matki Boskiej Bolesnej. Jest to przedstawienie całopostaciowe, pełnoplastyczne. Maria stoi na niewysokiej podstawie, w lekkim kontrapoście, z prawą nogą ugiętą w kolanie i lekko wysuniętą do przodu, z głową przechyloną na lewe ramię. Ręce ma ugięte w łokciach i złożone dłonie o załamanych palcach uniesione na wysokości piersi. Jej pociągła twarz o długim nosie i wydatnych ustach wyraża ból i smutek. Ubrana jest w czerwoną suknię z długimi rękawami, półkoliście wyciętą pod szyją. Na torsie suknia układa się gładko i drobnymi fałdkami, natomiast poniżej kolan spływa w dół głębokimi, mięsistymi fałdami układającymi się dekoracyjnymi załamaniami na podstawie. Pod fałdami sukni rysuje się tylko prawe kolano Marii i u dołu wysuwa się czubek bucika. Maria okryta jest wraz z głową błękitnym płaszczem ze złotą lamówką. Wokół twarzy materia płaszcza układa się drobnymi fałdami, poniżej łokci spływa w dół, z obu stron postaci dekoracyjnymi kaskadami; pola płaszcza przerzucona przez przód tworzy na brzuchu Marii serię głębokich fałd. Figura przedstawiająca Matkę Boską Bolesną to rzeźba pełnoplastyczna, drewniana, polichromowana. Wykonana z drewna topoli. Drewno pokryte jest cienką warstwą białej zaprawy kredowo-klejowej. Pierwotna polichromia wykonana w technice tempery, stanowi gładko malowaną warstwę. Zachowana jest we fragmentach. Brzeg dekoltu sukni ozdabia cienka, srebrna lamówka. Rzeźba posiada dużą ilość elementów nieoryginalnych. Ostatnie przekształcenia technologiczno-estetyczne powstały w latach 1911-1912. Rzeźba została w całości przemalowana. Płaszcz pomalowano na kolor niebiesko-zielony ze złotą lamówką i drobnymi, różowymi kwiatami na zielonych łodygach. Podbicie płaszcza stanowi rozbielony kolor niebiesko-zielony. Na rękawach i dekolcie sukni wykonano złotą farbą szeroki pas w formie lamówki, zdobiony malowanymi wzorami z pasem trójkątów niebiesko-czerwonych poniżej. Twarz pomalowana została w charakterze rzeźby współczesnej wyraźnie zaznaczonymi brwiami i ustami. Usta wyrażają uśmiech. Wokół twarzy widoczne są długie ciemnobrązowe włosy. Poły płaszcza wokół twarzy od strony wewnętrznej sugerują istnienie białej chusty ze złotą lamówką Podstawa rzeźby imituje kamień. 6. Zabytkowa ambona z XVII wieku W zabytkowej świątyni z XIII wieku w Mycielinie znajduje się również barokowa ambona z XVII wieku. Barokowa, drewniana, polichromowana, ze złoceniami ambona jest usytuowana w formie wielobocznej czaszy, z malowanymi w płycinach postaciami ewangelistów. W swej konstrukcji zabytkowa ambona wznosi się nad poziom posadzki. Oparta jest o filar, z dyskretnie ukrytymi przed oczami wiernych schodami. Sprawia wrażenie unoszącej się w przestrzeni Kościoła.. Stanowi jeden z ważnych elementów szczególnego świętego teatru, rozgrywającego się w sakralnym wnętrzu. Składa się z korpusu, mównicy z parapetem oraz schodów. Jest ona ozdobiona malowanymi na płycinach postaciami ewangelistów. Została umiejscowiona blisko ołtarza, po stronie Ewangelii. Jest bowiem przede wszystkim miejscem, z którego głosi się Słowo Boże. Swym wyglądem zachwyca i streszcza w sobie gotycką architekturę. Jej zabytkowa, dostojna konstrukcja, przyczynia się do podniesienia walorów estetycznych zabytkowej świątyni i jest zarazem cenną perłą ziemi lubuskiej. Barokowa, drewniana, polichromowana, ze złoceniami ambona z XVII wieku jest pięknym dopełnieniem całego zespołu renesansowych i barokowych epitafiów. Zawierają w sobie wszystkie ślady i owoce minionej kultury, wynikające ze związków pomiędzy ludźmi, a otoczeniem na przestrzeni dziejów. Konkludując można powiedzieć, że piękne ołtarze kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja w Mycielinie należą do pereł ziemi lubuskiej. Ich prawdopodobny autor Mistrz z Gościeszowic zdaniem miejscowego proboszcza ks. Remigiusza Króla wyraźnie nawiązuje do prac Wita Stwosza norymberskiego rzeźbiarza, grafika i malarza, wybitnego przedstawiciela późnego gotyku, którego dobrze znał osobiście i z którym pracował w kościele Mariackim w Krakowie. Później Mistrz z Gościeszowic działał na Dolnym Śląsku w okolicach Żagania i Szprotawy. Pozostaje on jednak wciąż postacią słabo poznaną. Specjalizował się w projektowaniu nastaw ołtarzowych składających się najczęściej z rzeźbionych części środkowych, a także malowanych i rzeźbionych skrzydeł. Mistrzowi z Gościeszowic przypisuje się wiele dzieł. Dzieła sztuki zdobiące świątynię kościoła pw. św. Mikołaja w Mycielinie reprezentują bogate dziedzictwo sztuki sakralnej i liturgicznej minionych czasów. Podziwiając te i inne dzieła tamtego okresu, mamy jednak przede wszystkim do czynienia ze swoistym sposobem zachowań religijnych rodzaju ludzkiego, ukształtowanego w więzi społecznej, w odczuwalnej obecności sacrum. Zabytki dawnej sztuki sławią bowiem dar życia i przydają godności świętym obrzędom. opracował Ks. Remigiusz Król